غنا خوانی زنان

غنا خوانی بانوان و طرح نشاط‌انگیزی و شادمانی دینی و مهندسی حساسیت‌زدایی از جنسیت و سیمای حضور سالم زنان در مشاغل اختصاصی

(3)


 

شناسنامه

غناخوانی زنان

حضرت آیت‌اللّه محمدرضا نکونام (مد ظله العالی)

سرشناسه: نکونام، محمدرضا، 1327 ـ

عنوان و نام پدیدآور: غناخوانی زنان: غناخوانی بانوان و طرح

نشاط‌انگیزی و شادمانی دینی و مهندسی حساسیت‌زدایی از جنسیت

و سیمای حضور سالم زنان در مشاغل اختصاصی / محمدرضا نکونام.

مشخصات نشر: اسلام‌شهر، انتشارات صبح فردا، 1393.

مشخصات ظاهری: 386 ص.

شابک: 1 ـ 33 ـ 7347 ـ 600 ـ 978

وضعیت فهرست‌نویسی: فیپا

موضوع: آوازخوانی ـ ـ جنبه‌های مذهبی ـ ـ اسلام

موضوع: حجاب ـ ـ جنبه‌های مذهبی ـ ـ اسلام

موضوع: رقص ـ ـ جنبه‌های مذهبی ـ ـ اسلام

موضوع: زنان در اسلام

موضوع: موسیقی (فقه)

رده‌بندی کنگره: 1393 86 غ 8 ن 82 / 232BP

رده‌بندی دیویی: 4878/ 297

شمارهٔ کتاب‌شناسی ملی: 3504609

ناشر: صبح فردا

نوبت چاپ: اول تاریخ چاپ: 1393

شمارگان: 3000 قیمت: 220000 ریال

مرکز پخش: قم ـ بلوار امین ـ کوچهٔ 24

فرعی اول سمت چپ ـ پلاک 76

تلفن مرکز پخش: 78 15 90 32 025

www.nekoonam.com

www.nekounam.ir

ISBN : 978 - 600 - 7347 - 33 - 1

حق چاپ برای مؤلف محفوظ است

(4)


 

فهرست مطالب

پیش‌گفتار··· 13

بخش یکم: مهندسی فرهنگ عفاف

فصل یکم: تمایز جنسیتی و حساسیت به آن··· 19

    پدیده‌شناسی زن و مرد··· 22

    نقش مدیریت دولتی در تأمین عفت عمومی 27

        امتیاز ایرانیان و سیاست‌های درست··· 29

    روش حساسیت‌زدایی در مورد جنسیت··· 33

        منع بی‌مورد و برانگیختگی 35

        نقد سیاست جداسازی جنسیتی 39

        مرد بودن مرد··· 42

        عملکرد جهادی زن··· 44

        آموزش بانوان··· 46

        توانمندسازی جامعهٔ زنان··· 47

        اقسام عفاف··· 48

        عشق عفیف··· 50

        محرمیت نسْبی و گونه‌های آن··· 52

        تربیت جنسی کودکان··· 54

(5)

        نقش نگاه‌های دوران کودکی در دوری از گناهان··· 55

        کامیابی و فرزندپروری 57

        طرح شادمانی دینی 57

        ضرورت شادمانی و نشاط مشروع جامعهٔ زنان··· 63

        دین سهله و سمحه··· 66

فصل دوم: آزادمنشی دینی در قرآن کریم··· 67

    آزادمنشی در تعامل با زنان··· 68

    ماجرای حضرت ابراهیم و ساره··· 71

    ماجرای حضرت یوسف و زلیخا··· 73

        بزرگ‌منشی؛ زمینهٔ دوری از احترام‌های تصنعی 78

        آگاهی زنان مصر از عشق زلیخا··· 79

    ماجرای حضرت موسی علیه‌السلام و دختران شعیب··· 81

        روابط جوانان مجرد··· 82

        شغل اجتماعی دختران شعیب پیامبر··· 84

        رابطهٔ دختر و پدر ایمانی 84

        ازدواج آسان··· 85

    ماجرای حضرت سلیمان علیه‌السلام و بلقیس··· 86

        بلقیس؛ زنی برتر و استثنایی 88

    تفاوت میان اقتدار و زورگویی 94

    یادکرد خداوند از حضرت مریم علیهاالسلام ··· 98

    جریان مباهله در اسلام··· 99

    زنان پیامبر اکرم··· 102

        اقتدار مرد و شگرد زن··· 105

        زمان و مکان اجازه··· 105

    ایام حیض··· 107

(6)

    حب شهوات··· 108

    قیمومت مردان··· 108

    زنان و دفاع··· 109

        ضرورت حضور زنان در اجتماع··· 111

        ناآرامی و خانه‌گزینی 112

        معاشرت سالم و عفیفانه··· 112

فصل سوم: سیمای عفاف زنان در روایات··· 115

        زن؛ محبوب پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله ··· 115

        زن؛ پدیده‌ای مردطلب··· 116

        مشاوره با زنان··· 119

        مرد؛ حجاب زن··· 120

        همنشین آلوده و هرزه··· 122

        یکه‌شناسی زن··· 123

        زن؛ نگین انگشتری زندگی 125

        زن؛ ناموسی ناتوان··· 125

        خانه‌نشینی زنان ضعیف··· 127

        خانگی ـ اجتماعی بودن زن··· 132

        مدیریت مراکز ویژهٔ زنان··· 133

        لزوم حفظ عفاف··· 134

        ناز، کرشمه و تهییج صوت··· 135

        حبس خانگی زنان هرزه و ناتوان··· 136

        مدیریت مشاغل ویژهٔ زنان··· 137

        بوتیک‌ها و پاتوق‌های فساد··· 138

        حرمت مشاغل زنانه بر مردان··· 139

        بازیگری زنان··· 140

        نتیجه‌گیری 141

(7)

بخش دوم: غناخوانی بانوان

فصل یکم: غنا و حلاوت‌بخشی آن··· 145

    چیستی غنا··· 145

        صوت غنایی 147

    طَرَب··· 150

        نسبی بودن خوشایندی از صوت··· 154

    حزن، شیون و سرور··· 156

    تجوید··· 157

    نغمه··· 158

    ترجیع··· 158

    تهییج··· 158

    لذت‌آفرینی صوت··· 161

فصل دوم: منابع حکم غناخوانی بانوان··· 165

    قرآن کریم··· 166

    روایات··· 171

        ظهور اسلام و لزوم برخورد شدید با موسیقی باطل‌گستر··· 176

        حاکمیتِ باطل سقیفه‌نشینان و آلودگی موسیقی 177

        ظلم سیستماتیک و فساد سازماندهی‌شده··· 182

        اختلاف موضوعات و تغییرناپذیری احکام الهی 184

        باطل و بی‌فرجام··· 192

        رتبه‌بندی باطل‌ها و گناهان··· 194

    روایات غناخوانی زنان··· 196

  1. حرمت غناخوانی و نوحه‌گری زنان··· 197

        مرزهای غناخوانی زنان··· 197

        مویه‌های زنانه··· 198

(8)

  1. حرمت درآمد غناخوانی و نوحه‌گری زنان··· 199

        درآمد پلید··· 203

  1. جایز بودن خوانندگی زنان··· 207

        غناخوانی مُجاز··· 207

        مجالس عربی 207

        مهندسی شادمانی و نشاط··· 211

        حکم خوانندگی زنان برای مردان··· 211

        غناخوانی زنان در اعیاد مذهبی و ملی 212

        عریان‌گرایی؛ از علل عمدهٔ حرمت غنا و موسیقی 212

        گسترهٔ نغمه‌های زنانه··· 214

        نواها و نغمه‌های بهشت‌آفرین زنان··· 214

        موسیقی و رهایی از تنیدگی‌ها··· 215

        حلال‌های نشاط‌زا··· 216

        نوحه‌گری همسری آسمانی 217

        مویه‌گری؛ نیاز زن مصیبت‌دیده··· 220

        احیای شعایر دینی 220

  1. جایز بودن درآمد خوانندگی زنان··· 221

        ملاحظهٔ عرف رایج··· 221

        فرهنگ ازدواج موقت··· 223

        جواز درآمد نوحه‌گری 223

فصل سوم: پنهان‌داشت صوت زن··· 227

    علت چندگانگی دیدگاه‌های فقهی 228

        صوت جوهردار··· 231

        صوت موج‌دار و طنین‌آور··· 232

    دیدگاه فاضل هندی در «کشف اللثام»··· 234

(9)

    دیدگاه مرحوم بحرانی، صاحب الحدائق الناضرة··· 236

    صاحب جواهر الکلام··· 239

    نظرگاه عروة الوثقی 244

    مرحوم حکیم··· 247

        تحلیل و نقد··· 248

        تهییج بیش‌تر در صوت خفی 249

        تکرار ملال‌آور··· 249

فصل چهارم: مرزهای جواز غناخوانی زنان··· 251

    اشتراک حقیقت صوت در زن و مرد··· 256

        شریعت و بیان مرزها··· 256

    موارد حرام غناخوانی زنان··· 258

        استفادهٔ از خوانندگی بانوان در موسیقی‌درمانی 259

        ایجاد هیجانات جنسی برای شوهر··· 260

        جدایی مقام ثبوت و اثبات غنای زنان··· 261

    موسیقی‌های مجاز··· 266

        حرمت ترویج باطل و خشونت··· 266

        حرمت احیای نمادهای باطل··· 270

        حرمت موسیقی اشاعه‌دهندهٔ فحشا و ابتذال··· 274

        افراط در موسیقی لهوی 276

        موسیقی لهوی حرام··· 279

        لهو حرامِ شکار حیوان··· 280

        حکایات لهو··· 283

        موسیقی‌های نامتناسب··· 288

        ضرورت پرهیز از افراط در موسیقی 293

        موسیقاری؛ نیازی ثانوی، نه شغل دایمی 299

(10)

بخش سوم: شادمانی‌های همراه موسیقی

فصل یکم: رقص، پایکوبی و حرکات موزون··· 307

    معناشناسی رقص··· 307

    گستردگی رقص··· 308

    اقسام رقص··· 311

    رقصِ طبیعی آزادی 313

    رقص از نظرگاه روایات··· 317

    رقص‌های لازم و مستحسن··· 323

        رقص برای محارم··· 324

        رقص در مجالس شادمانی 325

        رقص برای درمان بیماری‌ها··· 326

    عقده‌های درونی 326

    رقص‌های حرام··· 329

        یکم و دوم: رقص‌های مختلط و هیجان‌زا برای انجام گناه··· 329

        رقص و سماع درویشی 330

        سوم: اشاعهٔ فحشا··· 332

        چهارم: رقص‌های ویژه و نمادِ اهل معصیت··· 333

        پنجم: افراط در رقص و لهو··· 335

    نگاه به رقص··· 336

    نگاه به زنان··· 338

    نگاه به حجم بدن زن··· 343

        تفاوت پوشش اسلامی و حجاب متعارف··· 345

فصل دوم: کف و سوت زدن و بشکن··· 349

    کف و سوت‌زدن از نگاه قرآن کریم··· 349

    صوت و کف زدن براندازانه··· 352

(11)

فصل سوم: لَعِب و بازی 357

        بازی کودکانه··· 359

        مهندسی طنز و شوخی 361

        کامیابی و ملاعبه با همسر··· 362

        بازی‌های متعادل؛ نیاز عموم افراد··· 367

    ضرورت مهندسی کامیابی، شادمانی و سرگرمی‌ها··· 371

        عصبیت جاهلانه و دوری بیش‌تر از حقیقت··· 373

    شهادت و غربت··· 374

    هنر؛ آوردگاه رزم ولایی 376

        چهره‌نگاری و تصویرسازی از پیشوایان معصوم علیهم‌السلام ··· 376

    صنعت اسباب‌بازی و مجسمه‌سازی 377

        پی‌آمد خفقان صوتی و حرکتی کودک 379

    تذکر پایانی: حرام‌انگیزی و نفاق‌زایی موسیقی حرام··· 380

    تفریط در موسیقی 385

* * *

(12)


 

پیش‌گفتار

خداوند، انسان را به بهترین آفرینش آفرید و برای او صوتی زیبا قرار داد. صوت نشانهٔ حیات، زنده بودن و حضور داشتن آدمی است. در این میان، زیباترین و موزون‌ترین صوت، برای زنان است. حلاوتی که در صوت زن وجود دارد، در صوت دیگر پدیده‌ها نیست. زن می‌تواند صدای خود را به‌گونه‌ای که به جلفی و سبکسری نرسد، بلند سازد و نسبت به آن جهر داشته باشد. هم‌چنین با همین شرط، می‌تواند ناز و کرشمه در آن بریزد و صوت زیبای خود را مهیج سازد ـ به شرط آن‌که تهییج وی بر حرام نباشد ـ و نیز به آن غنا دهد تا آن را طرب‌آور، لذت‌بخش و بهجت‌آفرین سازد. دربارهٔ غناخوانی زن، در صورتی که با باطل حرام و گناهی همراه نباشد، منعی نرسیده است و زنان می‌توانند همانند مردان به غنا بخوانند و در مواردی که غنا و موسیقی مجاز است، صوتِ غنایی، موسیقایی و خوانندگی داشته باشند؛ خواه فرد بیگانه و نامحرم صدای آنان را بشنود یا خیر. ما در این کتاب، این احکام را به اثبات می‌رسانیم. ما برای اثبات این گزاره‌های فقهی، کتاب هفت جلدی «فقه غنا و موسیقی» را داریم که کتاب حاضر، گزیدهٔ موضوعی آن می‌باشد؛ با این تفاوت که این کتاب، طرح مهندسی عفاف در جامعه را غنا بخشیده و برخی از کاستی‌های آن را تکمیل نموده است؛ هرچند تمامیت این بحث و ابعاد مختلف آن را در کتاب «دانش زندگی» آورده‌ایم.

(13)

گرچه عالمان دینی و فقیهان در این مسأله که «آیا زن می‌تواند در حضور مرد نامحرم نمازهای جهری را بلند بخواند یا خیر؟» و نیز در این مسأله که «آیا نماز جهری با وجود مرد بیگانه باطل است یا نه؟» اختلاف دارند؛ ولی سخن این است که این اختلاف از کجا ناشی شده است؟ آیا گوناگونی روایات، زمینهٔ پیدایش این اختلاف را فراهم آورده است؟

باید گفت: مسألهٔ بطلان یا عدم بطلان نماز زن به هنگام جهر به قرائت در حضور نامحرم، برآمده از اختلاف روایات نیست و مدارک دینی، هیچ نقشی در این اختلاف ندارد؛ بلکه این تعدد، به خاطر آگاهی نداشتن به این هویت فلسفی است که حیثیت‌ها باید از هم تفکیک شود و نادیده گرفتن لحاظ‌ها، اعتبارها و حیثیات مختلف، موجب درغلتیدن به مغالطات را شده است. حکایت این اختلاف، داستان جناب مولوی در مثنوی را به ذهن می‌آورد که چند نفر در تاریکی، دست بر اندام فیل می‌گذاشتند و هر کدام چیزی از آن برداشت می‌کردند: یکی فیل را ستون می‌پنداشت و دیگری بادبزن و سومی چیز دیگر؛ ولی این اختلاف‌ها ناشی از تاریکی و ناآگاهی به کنه موضوع و دچار شدن به اطراف‌گرایی بود؛ وگرنه حقیقت، یکی بیش‌تر نبود و آن هم فیل بود. این مسأله، لزوم شناخت دقیق موضوع و پرهیز از اطراف‌گرایی و تحویلی‌نگری را خاطرنشان می‌شود.

اگر مسألهٔ جهر و اخفات به کارشناس صوت شناسی داده می‌شد، به‌راحتی به تفاوت این‌دو و رابطه و نسبتی که میان آن دو وجود دارد، پاسخ می‌داد و اختلاف‌نظرهای یاد شده، صورت نمی‌گرفت؛ چنان‌که مرحوم صاحب حدائق نیز می‌گوید: «این تفصیل، از تکلفات برخی فقیهان در این مسأله است.» البته این مسأله از نظر ما سالبه به انتفای موضوع است؛ زیرا ما قایل به حرمت شنیدن صوت زن نیستیم و با توجه به مدارک دینی، می‌گوییم:

(14)

نه تنها جهر در نماز با حضور نامحرم برای زن جایز است، بلکه او می‌تواند آواز نیز بخواند و چون غنای سالم نیز جایز است، آواز غنایی وی اشکال ندارد. این حکم، مطابق قاعدهٔ اولی در این زمینه است؛ مگر آن‌که دلیل متقنی بر حرمت آن ارایه شود و ما چنین دلیلی در دست نداریم. این برخی از فقیهان هستند که صوت زن را «پنهان‌داشت» می‌خوانند، نه شریعت. نه صورت زن پنهان‌داشت است و نه دهان او و نه قدرت بیان و صوت و کلام او. خداوند نیز که آشکاری این مواضع را می‌خواهد، آن را در بالاترین نقطهٔ بدن قرار داده است تا آشکاری خود را بیش‌تر بنمایاند.

امروزه دیگر، کسی صوت زن را پنهان‌داشت می‌داند که ذهن وی از پیرایه‌ها رسوب بسته و زن را به پشتوانهٔ استکبار مردانه، در پستوهای خانه می‌خواهد. ما با بررسی روایات و سخنان فقیهان در این کتاب، روشن می‌سازیم که صوت زن، پنهان‌داشت نیست و این گزاره که «صوت زن لزوم پنهانی دارد»، هیچ‌گونه ارزش صدقی ندارد و مستندی دینی برای آن نیست و جهر زن ـ اگر بدون اطفار و سالم باشد ـ هیچ‌گونه اشکالی ندارد.

باید توجه داشت امروزه، کسانی که به‌ناچار در خانه‌های کوچک و در آپارتمان‌ها زندگی می‌کنند و همواره ناچار هستند به زن و فرزندان خویش تذکر دهند که صدای خویش را پایین آورید، باید از اهل خانهٔ خود عذرخواهی نمایند؛ زیرا شنیدن صدا توسط نامحرم اشکال ندارد و صدای زن، امری پنهانی نیست تا لازم باشد پوشانده شود؛ ضمن این‌که همسایگی، مرتبه‌ای از محرمیت (به معنای آشنایی، آن هم در غیر پوشش) را در پی دارد. کسانی که مجبورند در خانه به صورت آرام و با سر و صدای کم‌تری زندگی کنند، لازم است دست‌کم هر هفته یک بار به بیابان بروند و تا آن‌جا که می‌توانند فریاد بکشند تا عقدهٔ دل آنان خالی شود. زندگی در محیطی بسته

(15)

یا در آپارتمانی کوچک، ذهن را محدود و عمر را کوتاه می‌کند. اگر شیر در قفس نگه‌داری شود، صدای وی تغییر می‌کند و وحشی می‌شود و حتی قابلیت اکتساب پیدا می‌کند. انسان نیز چنان‌چه خانهٔ وسیع و فضای باز داشته باشد، صدای وی اهلی می‌گردد. البته اگر کسی فضای باز ندارد، می‌تواند در شب ـ به‌ویژه نیمه‌های شب ـ از منزل خود به خیابان یا پارک و هر فضایی که باز باشد، برود. کودک چنان‌چه به صورت پیوسته داخل آپارتمان باشد، نه‌تنها صدای صافی خود را از دست می‌دهد، بلکه چشم، اندیشه و دل وی نیز خسته می‌شود و در نتیجه دگم، بسته و قبضی بار می‌آید.

مراد از خانهٔ وسیع نیز قصرهای آن‌چنانی نیست که با سنگ فیروزه درست شود؛ بلکه فضای باز است. به همین دلیل است که انسان باید رابطهٔ خود را با آسمان قطع نکند. نمازی که در آپارتمان و فضای بسته خوانده می‌شود، با نمازی که در فضای باز خوانده می‌شود، متفاوت است. صدای اولی گرفته و صدای دومی باز است. نماز در فضای بسته، ترتیل ندارد و صدا در آن یا از بینی خارج می‌شود و یا حلقی است. انسان تا می‌تواند باید زیر آسمان و در فضای آزاد باشد. فضای باز، فکر باز، لباس باز و افکار باز، آرامش‌آور است. کسانی که دایم در خانه می‌مانند، افکار بسته‌ای دارند و همسر و فرزندانشان را در تنگنا قرار می‌دهند. اعتماد نداشتن، محصول نبود آزادی و زندگی در محیط‌های بسته است. اگر دست‌ها و پاهای کودک را در قنداق ببندند، وی در بزرگ‌سالی، روحیه‌ای بسته و استبدادپذیر خواهد داشت.

خدای را سپاس

(16)